Zaanse Schans

Geplaatst op: 17 oktober 2014

Waar de sluiting en de sloop van Papierfabriek Van Gelder de stoot gaf tot de oprichting van de Vereniging tot Behoud van Monumenten van Bedrijf en Techniek in de Zaanstreek (MBTZ; in 1999 omgedoopt naar vereniging Zaans Industrieel Erfgoed (na 1850)), was de Zaanse Schans de bakermat van de andere partner in de fusie waaruit  de vereniging Zaans Erfgoed ontstond. Ter ondersteuning van de stichting Zaanse Schans werd in 1961 de vereniging Vrienden  van de Zaanse Schans opgericht. In 1976 werd deze verbreed en omgedoopt in Vereniging Vrienden van het Zaanse Huis, de fusiepartner van MBTZ in 2004.

Ondanks deze herhaalde verbreding van de doelstellingen blijft de Zaanse Schans een zwaartepunt in de aandacht van de vereniging, al was het maar omdat er zoveel monumenten staan. Panden in een gebied waar de Zaanstreek trots op kan zijn, maar die door de grote en nog steeds groeiende bezoekersstroom onder druk komen te staan.

–          Aanpassing en uitbreiding

De vereniging is vertegenwoordigd in de Historische Commissie Zaanse Schans, een adviescommissie voor de stichting, ingesteld bij een in 2011 tussen de wethouder Monumenten, de voorzitter van de Monumentencommissie, de voorzitter van de Stichting de Zaanse Schans en de voorzitter van de Vereniging Zaans Erfgoed (namens de werkgroep Zaanse Schans, waarin enkele  erfgoedorganisaties deelnamen) afgesloten convenant. De adviezen zijn ook belangrijk voor de Monumentencommissie, die geen plannen voor de Zaanse Schans behandelt zonder advies van de Historische commissie. Hierdoor is VZE nauw betrokken bij de ontwikkelingen.

 

In 2013 werden plannen besproken voor een passantensteiger (tussen de molens Os en het Klaverblad) en een aanlegsteiger voor riviercruiseschepen. Vooral de laatste, die voor de  molen De Ooievaar bij Duijvis is gepland, heeft veel bezwaren opgeroepen. Het plan wordt echter toch doorgezet.

 

De EFRO-gelden uit de Europese Unie maken het de stichting mogelijk de entrees van de Zaanse Schans nieuw en verbeterd in te richten. De plannen voor de entree bij de Julianabrug kregen veel steun van de Historische Commissie. Zij zijn in 2013 uitgevoerd. Vooral de kralentuin is een aanwinst. Het plan voor het Schipperplein werd in eerste instantie door de Historische Commissie afgekeurd. Het deed geen recht aan het uitgangspunt voor de Zaanse Schans: een stijlkamer voor een Zaanse buurt rond 1850. Dit leidde tot stevige aanvaringen met de ondernemers op de Schans. In overleg met leden uit de commissie werd een nieuw ontwerp gemaakt, dat eind 2013 gereed was voor bespreking.

 

Binnen vereniging De Zaansche Molen werd de discussie gevoerd over verplaatsing van het Molenmuseum vanuit de Museumlaan  in Koog aan de Zaan naar de Zaanse Schans. Zaans Erfgoed kan zich de wens van de molenvereniging heel goed voorstellen en verzet zich niet tegen een passende ontwikkeling op het landje De Haan aan de Zaanse Schans.

 

–          Stichting De Oude Wolf

De particuliere eigenaar van het Jacob Visterrein, ten noorden van de Zaanse Schans, wil moderne woningen realiseren op dit terrein. Er rust nu nog een bedrijfsbestemming op, maar de gemeente heeft al uitgesproken deze te willen wijzigen. Met andere organisaties neemt de vereniging deel in de in 2012 opgerichte Stichting De Oude Wolf, die zich tot doel stelt: “Het bevorderen van de ontwikkeling van het gebied aan de Kalverringdijk dat bekend staat onder de naam “Jacob Visterrein” op een zodanige wijze dat die ontwikkeling optimaal bijdraagt aan het benutten van het landschappelijk, cultuurhistorisch en toeristisch potentieel van het terrein en haar omgeving, alsmede het bevorderen van ontwikkelingen die gericht zijn op het behoud en versterking van ontwikkelingen in de gave bouwkundige en landschappelijke structuur van het gebied rondom de Zaanse Schans en de Kalverpolder.”

Eind 2013 zijn de vooruitzichten niet rooskleurig.

 

–          Handhaving regels voor monumenten

De spanning tussen het behoud van een kwalitatief sterke stijlkamer en de belangen van de individuele ondernemers komt ook op andere wijzen tot uiting. De vereniging zag aanleiding om op 16 december 2013 een brief aan het college van  Burgemeester en Wethouders van Zaanstad te sturen, waarin werd gevraagd om handhaving van de Monumentenwet en de Monumentenverordening. Er werden voorbeelden genoemd, met foto’s toegelicht, waarin de regels met voeten waren getreden. Het bestuur van de stichting Zaanse Schans had bij de rechter geen kans gekregen om op te treden tegen bijvoorbeeld het schilderen van Engelstalige teksten of het zagen van een ijsuitgifteluik, beide in rijksmonumenten. De stichting vroeg daarom de gemeente om op te treden. In 2014 heeft de gemeente dit opgepakt.


← Zaanse Schans
Share Button

Nieuws archief