Zaanse Schans

Geplaatst op: 19 februari 2015
  • Handhaving kwaliteit

Op 16 december 2013 stuurde het bestuur een brief aan de gemeente Zaanstad, met het verzoek de monumentenverordening op de Zaanse Schans beter te handhaven. Met enkele voorbeelden, voorzien van foto’s, werd zichtbaar gemaakt dat exploitanten zonder vergunning het door hen gebruikte monumentale pand ontoelaatbaar schade toebrachten.

 

De gemeente heeft de vereniging bericht dat in gezamenlijk overleg een breed traject is opgezet, waarbij de exploitanten worden gewezen op hun overtredingen. Vervolgens wordt overlegd over de gewenste aanpak. Soms is dat herstel, soms het aanvragen van een vergunning ter legalisering van de aanpassing. Dit traject loopt nog, maar heeft op een enkele plaats al tot verbetering geleid.

 

Overigens is vanuit ons bestuur in januari een gesprek gevoerd met twee ondernemers die zich herkenden in de voorbeelden uit de decemberbrief. Dat gesprek leidde tot uitwisseling van opvattingen en standpunten, maar beide partijen lieten zich niet overtuigen. Onze vereniging zal steeds een open oog hebben voor de problemen waar ondernemers voor staan, maar ons doel om de stijlkamer anno 1850 in ere te houden, laten we daarbij niet varen.

 

  • Volendammisering

131216 gevel met reclame naast Walvis groot
In juni 2014 publiceerde de stichting Zaan&Dijk een concept nota Over de volendammisering op de Zaanse Schans. De nota bevatte een groot aantal met foto’s gedocumenteerde voorbeelden van verrommeling en kwaliteitsverlies op de Schans. De stichting vroeg zich af hoe de balans tussen authenticiteit en het toerisme gevonden kan worden en bepleitte een dialoog met alle betrokken partijen. Onze vereniging heeft de strekking van de nota ondersteund, met nuancering van een enkel voorbeeld. Wij hebben aangedrongen op het schetsen van een goed proces voor de gewenste dialoog. De vrees bestaat dat de bestaande tegenstelling tussen de belangen die de ondernemers op de Schans voorstaan en de uitgangspunten van de Schans als reservaat voor Zaanse houtbouw (‘stijlkamer anno 1850’) in zo’n dialoog alleen maar sterker worden aangezet. Dat brengt de oplossing niet dichterbij. Hier is het proces bepalend voor de kwaliteit van het gesprek. In november 2014 werd de nota definitief gemaakt en startten gesprekken.

 

Vanuit Zaans Erfgoed zien wij dit als een belangrijk traject. Weliswaar wordt er werk gemaakt van het herstel van gegroeide afwijkingen, maar de voortgaande groei van het toerisme zet steeds meer druk op de kwaliteit van het gebied. In 2014 is sprake van bijna 1,6 miljoen bezoekers. Daar is het gebied nooit voor ingericht. Dit leidt tot zowel toenemende ergernis bij bewoners en omwonenden, als tot schade aan het openbaar gebied. Tegemoetkomen aan de roep om verdere aanpassing van het openbaar gebied zal opnieuw de historische kwaliteit geweld aan doen. Onze vereniging ziet de oplossing veel meer in hetzij het remmen van de groei, hetzij het uitbreiden van de Zaanse Schans om het toerisme meer ruimte te geven.

 

  • Uitbreiding en verbetering (Schipperplein en Wevershuis)

In ons vorige jaarverslag lichtten wij toe dat na veel discussie eind 2013 een nieuw ontwerp gereed was voor het Schipperplein. In 2014 is de discussie tussen vooral ondernemers en de Historische Commissie Zaanse Schans voortgegaan. Uiteindelijk lijkt, na inhoudelijke bemoeienis van onze vertegenwoordiger in de Historische Commissie, een voor ieder acceptabele oplossing bereikt. Deze is eind 2014 door bestuur en gemeente goedgekeurd, zodat de aanbesteding kan starten.

 

De Historische Commissie heeft ook veel discussie gewijd aan de herbouw van het Wevershuis uit Assendelft aan het Zeilenmakerspad, daarna Kraaiennest en later Schansend. De commissie juicht herbouw van dit opgeslagen huis vanzelfsprekend toe, maar was niet te spreken over detaillering en situering van het pand. Met Stadsherstel werd over de detaillering uiteindelijk overeenstemming bereikt. Dat is helaas niet gelukt voor de positionering. Hoewel rond 1850 panden langs of loodrecht op de sloot werden gebouwd heeft Stadsherstel hier gekozen voor plaatsing langs het pad. Dat is een afwijking van de stedenbouwkundige gebruiken van 1850, die door de Historische Commissie ernstig wordt betreurd.

 

Ondanks het voorgaande kan worden geconstateerd dat de inbreng van de Historische Commissie door het stichtingsbestuur van de Zaanse Schans op prijs wordt gesteld en serieus wordt genomen. Een voorbeeld is het plan voor de Speelderij (een speelplek voor kinderen) dat door de HC als niet passend in het historische beeld werd afgewezen. Dit is overgenomen door het bestuur en er wordt een nieuwe oplossing gezocht.

 

  • D’ Oude Wolf

In 2013 is door enkele in de stichting D’ Oude Wolf samenwerkende partijen, waaronder Zaans Erfgoed, veel energie besteed aan een poging om een meer passende bebouwing van het Jacob Visterrein tot stand te brengen. Het bestemmingsplan laat daar industriebebouwing toe. De grondeigenaar probeert van de gemeente toestemming te krijgen om er woningen te bouwen. Aard en situering van het bouwplan hebben geen enkele relatie met de Zaanse Schans of de Kalverpolder. De samenwerkende partijen hebben onderhandeld met de eigenaar over andere mogelijkheden met meer bij de Zaanse Schans passende functies. Daarbij is onder andere gedacht aan werkplaatsen of een scheepswerfje. Vanuit ons bestuur is daartoe inbreng geleverd. Maar deze functies leveren een lagere opbrengst dan de door de eigenaar beoogde woningbouw en werden daarom door hem afgewezen. Vanuit Zaan&Dijk is een compromis ontwikkeld dat gedeeltelijk woningbouw en gedeeltelijk functies passend bij de Zaanse Schans mogelijk maakt, maar ook dat levert een grondopbrengst die aanzienlijk lager ligt dan de exploitatie die de eigenaar voorstaat. De gemeenteraad heeft er in 2014 nog geen beslissing over genomen.


← Zaanse Schans
Share Button

Nieuws archief