Monumenten Spreken maakt diepe indruk

Geplaatst op: 20 oktober 2013
16-wormerveer-zaanweg-stationstr

Vrouwe Justitia aan de Zaanweg in Wormerveer. Bron website 4 en 5 mei comité Zaanstad

De presentatie van Stichting Monumenten Spreken, zondagmiddag 13 oktober tijdens het eerste  Glaasje Erfgoed  van Zaans Erfgoed, maakte diepe indruk op de aanwezigen. Merel Kan, een van de initiatiefnemers en voorzitster van de stichting, liet tijdens een boeiende presentatie in De Vermaning in Wormerveer zien wat er allemaal komt kijken bij dit enorme project.

Bij ieder van de 27 oorlogsmonumenten die de Zaanstreek rijk is, zal n.l. een filmpje worden gemaakt van zo’n 12 minuten. Tot nu toe zijn er 11 films klaar, maar voordat zo’n film tot stand is gekomen zijn er vele uren gaan zitten in research, besprekingen en het opsporen van getuigen behorend bij het monument in kwestie.

Organisatie

Dan moet er nog gefilmd worden: studiolocaties moeten worden gevonden, catering geregeld, en de in totaal bijna negentig getuigen moeten worden opgehaald en weer thuisgebracht, zodat zij voor de camera hun verhaal kunnen doen. Per film leverde deze getuigenissen zo’n 7 uur aan materiaal op, waarvan maar een minuut of twaalf overblijft om de kern van het verhaal achter het monument te vertellen.

Moord op Piet Zwart

Tijdens de presentatie werden 2 filmpjes vertoond: één van de moord op verzetsstrijder en garagehouder Piet Zwart uit Wormerveer, lid van de Ordedienst, die een maand voor de bevrijding door leden van een andere verzetsgroep, de KP (Knokploeg) werd vermoord, louter op basis van geruchten. Dit verhaal was gekozen als illustratie van het monument Vrouwe Justitia, dat aan de Zaanweg staat, en dat een algemeen herdenkingsmonument voor recht en rechtvaardigheid is.

Uit de film bleek duidelijk dat de Ordedienst – waar veel middenstanders deel van uitmaakten – en de KP – met voornamelijk arbeiders – niet met elkaar communiceerden en elkaar ook absoluut niet vertrouwden. Met als gevolg deze onrechtvaardige moord op Piet Zwart, door leden van die andere Zaanse verzetsgroep. De toehoorders waren er diep van onder de indruk.

Lesmateriaal

Na de pauze, waarin de aanwezigen onder het genot van een drankje en een knabbeltje konden genieten van het prachtige  pianospel van Ineke Lankester, vertelde Merel Kan over het lesmateriaal waarvoor Monumenten Spreken eigenlijk wordt gemaakt.  Ze liet daarbij een aantal voorbeelden zien van vragen die kinderen uit de bovenbouw basisschool en onderbouw middelbare school voorgelegd krijgen. In dit geval ging het om vragen bij de film die bij het herdenkingsmonument Maison d’Essence Polak & Schwarz hoort.

Polak & Schwarz

Bij deze oorspronkelijk joodse fabriek werkten ook veel joodse mensen die daar ‘onmisbaar’ werk deden,  waardoor ze niet direct weggevoerd werden. De film vertelt het verhaal van Dick Schwarz zoon van de eigenaar, en Maurits van Witsen, zoon van de procuratiehouder. Omdat hun joodse vaders ook bij deze fabriek met een onmisbare productie hoorden, hoefden zij niet direct Zaandam uit – in 1941 werden alle joodse Zaandammers gedwongen naar Amsterdam te vertrekken. De jongens voelden echter wel de vernederingen die de joden moesten ondergaan; o.a. weggestuurd bij je eigen school en niet meer met de tram mee mogen. Uiteindelijk vluchtten beide families naar Brussel, waar vader Witsen toch werd gepakt en door de Duitsers werd vermoord. De niet-joodse Cook Brummer, die al voor de oorlog door de eigenaar Schwarz tot directeur was benoemd, heeft ontzettend veel goeds tot stand gebracht en wist meermalen de Duitsers met geld en drank om te kopen. Het kan niet anders dan dat de schoolkinderen van nu – net als het publiek in De Vermaning – na het zien van deze film, zullen begrijpen wat deze jongetjes van toen hebben moeten doormaken.  En daarmee is de missie van Monumenten Spreken geslaagd.

 

Hieronder een foto-impressie van de bijeenkomst

 


Pilotfilm van Monumenten Spreken:

Share Button

Nieuws archief